Làm việc hiệu quả, không stress theo giáo lý Đức Phật

Dù làm việc vì tiền hay đam mê thì làm việc hiệu quả, không stress luôn là một vấn đề được mọi người quan tâm. Biết bao người đã phải vật lộn để ép buộc bản thân mình làm việc nhưng chỉ làm đầu óc thêm nặng nề. Hãy thử liên hệ vấn đề này với giáo lý Niệm – Định – Tuệ của Đức Phật.

Định (Concentration) – Tập trung

Ai cũng biết sự tập trung rất quan trọng trong công việc. Người nào có tính tập trung càng cao thì làm việc càng đạt hiệu quả và nhanh chóng.

Biết là vậy nhưng thực tế không phải tất cả mọi người đều làm được. Có thể thấy qua số người tinh hoa bao giờ cũng chiếm số ít.

Theo kinh nghiệm của tôi, sự tập trung có 2 dạng:

Dạng thứ nhất là sự tập trung chúng ta được rèn luyện từ khi đi học, đó là sự tập trung vào một đối tượng (bài tập, hành động, công việc) trong một khoảng thời gian. Sự tập trung này sử dụng ý chí và có tính cưỡng ép. Dạng tập trung này có hiệu quả trong một giai đoạn, hoặc với khối lượng đối tượng không nhiều, chưa có nhiều yếu tố gây phân tâm.

Dạng thứ hai là sự tập trung do hiểu được tâm trí, hiểu được việc huấn luyện tâm. Việc huấn luyện tâm trí càng tốt, sức tập trung sẽ càng mạnh. Đây là một sự tập trung lâu bền và làm giảm, tránh stress. Những gì tiếp theo bên dưới là nói về dạng tập trung này, nó có nền tảng từ sự ghi nhớ. 

Niệm (Mindfulness) – Nhớ

Bạn hãy quan sát kỹ xem. Mỗi khi bạn muốn tập trung làm việc, có phải bạn sẽ tự nhắc bản thân tập trung vào việc. Rồi khi bạn phân tâm lại chợt nhớ ra mình cần làm việc, bạn lại hướng sự tập trung vào công việc.

Cơ chế này chính là sự nhớ. Chừng nào bạn chưa nhớ thì bạn vẫn đang lạc trôi theo những ý nghĩ khác.

Sự nhớ này là nền tảng cho sự tập trung. Giống như một điểm neo để tâm trí bạn không lang thang.

Giáo lý Đức Phật dạy nhớ đến những điều đúng đắn để tâm trí luôn lành mạnh và sáng suốt, gọi là chánh niệm. Trong đó cơ bản nhất là luyện tập nhớ đến hơi thở.

hơi thở là một trong những đối tượng căn bản để thực hành chánh niệm

(Chánh niệm là một chủ đề sâu rộng, hơi thở là một trong những đối tượng căn bản để thực hành chánh niệm).

Việc luyện tập nhớ đến hơi thở giúp bạn không bị lôi kéo bởi các ý nghĩ, giữ cho sự tập trung của bạn được xuyên suốt. Hoặc nếu bạn đã bị lôi kéo bởi ý nghĩ thì với thói quen nhớ đến hơi thở, bạn sẽ lập tức nhận ra tâm trí đang lang thang để kéo nó quay về. Đó là huấn luyện tâm trí.

Bây giờ, bạn hãy thử chú ý đến hơi thở. Sự luyện tập từ từ này sẽ giúp bạn có sức tập trung bền vững hơn, để làm việc hiệu quả hơn.

Đến đây, bạn đã luyện tập được sự tập trung cơ bản tốt rồi. Giờ hãy đi đến một giai đoạn tập trung cao cấp hơn.

Tuệ (Insights) – Buông bỏ

Chữ tuệ không dịch nghĩa là buông bỏ, ý của tôi là buông bỏ thuộc về năng lực của tuệ.

Bạn có gặp vấn đề này: dù đã có sự tập trung vẫn nhiều lúc cảm thấy quá tải, stress. Vấn đề này thường gặp ở công việc có nhiều tác vụ phức tạp, vận dụng nhiều trí óc và ít có khuôn mẫu.

Buông bỏ trong làm việc là học cách loại bỏ những công việc tưởng chừng quan trọng, công việc tạo thích thú trước mắt nhưng thực ra lại chẳng mấy cần thiết trong lúc đó. Nhận diện được những công việc, tác vụ như vậy sẽ giúp bạn thu hẹp khối lượng công việc, vì nếu không, công việc cứ mỗi lúc lại càng nhiều thêm.

Ví dụ: Với một người làm digital marketing, khi thiết kế trang đích cho một chiến dịch quảng cáo, nếu bạn đang soạn nội dung chữ, hãy chỉ soạn nội dung chữ. Nếu bạn thấy màu của nút (button) chưa phù hợp, khoảng cách viền (padding) chưa chuẩn,vv… thì vẫn bỏ nó qua một bên, chỉ tập trung hoàn thành việc chỉnh nội dung. Vì theo thói quen cảm xúc, chúng ta muốn chỉnh ngay cho vừa mắt, nhưng thực ra việc đó chẳng quan trọng lúc này, lại còn gặm nhấm mất thời gian của bạn.

Một trường hợp khác là trạng thái quên mình trong công việc. Chẳng hạn như tới giờ ăn trưa, giờ đi ngủ rồi vẫn chưa thể nhấc mông ra khỏi công việc. Buông bỏ ở đây là dừng lại, bảo toàn năng lượng, để thời gian kế tiếp được hiệu quả hơn.

Nếu quan sát kỹ sẽ thấy rất nhiều công việc mà chúng ta có thể áp dụng sự buông bỏ. Những người làm việc lâu năm, có kinh nghiệm trong một lĩnh vực làm việc thì việc loại bỏ bớt công việc khá dễ dàng. Còn nếu chưa có nhiều kinh nghiệm thì khi đã nhận thức được điều này, hãy luyện tập buông bỏ, bỏ đi những thứ không cần thiết.

Luyện tập ghi nhớ và tập trung giúp cho đầu óc sáng suốt (niệm và định đưa đến tuệ). Rồi đầu óc sáng suốt đó sẽ biết buông bỏ, nhờ vậy hỗ trợ lại cho ghi nhớ và tập trung (tuệ hỗ trợ lại cho niệm và định).

Bạn thấy đó, buông bỏ là bỏ bớt để chuyên tâm vào thứ quan trọng, không phải buông bỏ vì buồn đời như trong phim truyện cổ trang Trung Hoa đâu nhé.

Bài viết chia sẻ cái thấy của tôi về giáo lý Niệm – Định – Tuệ của Đức Phật, đây là 3 khái niệm rất quan trọng trong Phật pháp. Nếu bạn có quan điểm hay thắc mắc, hãy để lại bình luận bên dưới nhé.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.